วันที่ 21 กันยายนของทุกปี คือวันอัลไซเมอร์โลก (World Alzheimer’s Day) วันที่ทั่วโลกร่วมกันสร้างความตระหนักเกี่ยวกับโรคอัลไซเมอร์และภาวะสมองเสื่อม เพราะความผิดปกติของสมองไม่ได้แสดงออกเพียงแค่ “ขี้ลืม” เท่านั้น แต่ยังอาจส่งผลต่อความคิด การสื่อสาร การตัดสินใจ และการใช้ชีวิตประจำวันได้ด้วย
10 สัญญาณเตือน ที่ควรสังเกต
- ความจำเปลี่ยนจนกระทบชีวิตประจำวัน: ลืมข้อมูลที่เพิ่งเรียนรู้ ลืมนัดสำคัญ หรือถามเรื่องเดิมซ้ำบ่อย ๆ
- วางแผนหรือแก้ปัญหาได้ยากขึ้น: งานที่เคยทำได้ เช่น คำนวณค่าใช้จ่าย ทำอาหารตามสูตร หรือจัดการบัญชี อาจเริ่มใช้เวลานานหรือทำได้ยากขึ้น
- ทำกิจกรรมที่คุ้นเคยได้ยาก: สับสนขั้นตอนงานที่เคยทำเป็นประจำ หรือมีปัญหาในการเดินทางไปสถานที่ที่คุ้นเคย
- สับสนเรื่องเวลาและสถานที่: จำวัน เดือน ฤดูกาล หรือไม่แน่ใจว่าตนเองอยู่ที่ไหนและมาได้อย่างไร
- มีปัญหาในการมองเห็นหรือกะระยะ: บางคนอาจมีความเปลี่ยนแปลงด้านการรับรู้ภาพ ระยะทาง หรือความสัมพันธ์ของวัตถุกับพื้นที่
- พูดหรือเขียนสื่อสารยากขึ้น: นึกคำไม่ออกบ่อย หยุดกลางประโยค พูดซ้ำ หรือมีปัญหาในการติดตามบทสนทนา
- วางของผิดที่และย้อนนึกหาไม่ได้: นำสิ่งของไปวางในตำแหน่งที่ผิดปกติ แล้วไม่สามารถย้อนลำดับเหตุการณ์เพื่อหาได้
- การตัดสินใจเปลี่ยนไป: อาจตัดสินใจเรื่องเงิน ความปลอดภัย หรือการดูแลตนเองแตกต่างจากเดิมอย่างชัดเจน
- ถอนตัวจากงานหรือกิจกรรมที่เคยชอบ: หลีกเลี่ยงการเข้าสังคม งานอดิเรก หรือกิจกรรมที่เคยทำ เพราะติดตามหรือทำได้ยากขึ้น
- อารมณ์หรือบุคลิกเปลี่ยนแปลง: สับสน วิตกกังวล หวาดระแวง หงุดหงิดง่าย หรือมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปจากเดิม
สิ่งสำคัญคือ การมีอาการเพียงข้อใดข้อหนึ่ง ไม่ได้หมายความว่าเป็นโรคอัลไซเมอร์ เพราะความจำและความคิดเปลี่ยนแปลงได้จากหลายสาเหตุ เช่น การพักผ่อนไม่เพียงพอ ความเครียด ยาบางชนิด หรือภาวะสุขภาพอื่น ๆ
แต่หากสังเกตว่าอาการ เกิดบ่อยขึ้น ต่อเนื่อง เปลี่ยนไปจากเดิม หรือเริ่มกระทบการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ควรมองว่าเป็นเพียงเรื่องของอายุ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินหาสาเหตุอย่างเหมาะสม
วันอัลไซเมอร์โลกปีนี้ ลองเริ่มต้นจากการใส่ใจความเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ของตัวเองและคนในครอบครัว เพราะการสังเกตได้เร็ว ช่วยให้เข้าสู่กระบวนการประเมินและวางแผนดูแลสุขภาพได้เหมาะสมยิ่งขึ้น
