หลายคนอาจเคยเจอปัญหา นอนไม่หลับ หลับยาก ตื่นกลางดึกบ่อย ขณะที่บางคนนอนหลับได้ตามปกติ แต่กลับมีอาการนอนกรนเสียงดัง หรือแม้จะนอนครบ 8 ชั่วโมง เมื่อตื่นเช้าก็ยังรู้สึกอ่อนเพลีย ไม่สดชื่น
แม้อาการเหล่านี้จะเกี่ยวข้องกับการนอนหลับเหมือนกัน แต่รู้หรือไม่ว่า นอนไม่หลับกับนอนกรน ไม่ใช่ความผิดปกติเดียวกัน และอาจต้องใช้วิธีตรวจประเมินที่แตกต่างกัน
นอนไม่หลับ (Insomnia) คืออะไร
ภาวะนอนไม่หลับ (Insomnia) คือปัญหาการเริ่มต้นนอนหลับหรือการนอนหลับอย่างต่อเนื่อง แม้มีเวลาและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการนอนเพียงพอ โดยอาจส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
- เข้านอนแล้วใช้เวลานานกว่าจะหลับ
- ตื่นกลางดึกบ่อย และหลับต่อได้ยาก
- ตื่นเช้าเร็วกว่าที่ต้องการ
- ตื่นมาแล้วรู้สึกไม่สดชื่น อ่อนเพลีย หรือสมาธิลดลง
สาเหตุของการนอนไม่หลับอาจเกี่ยวข้องกับความเครียด ความวิตกกังวล พฤติกรรมการนอน นาฬิกาชีวภาพ หรือปัญหาสุขภาพบางประเภท รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในบางช่วงวัย
นอนกรน (Snoring) เกิดจากอะไร
การนอนกรนเกิดจากการสั่นสะเทือนของเนื้อเยื่อบริเวณทางเดินหายใจส่วนบนขณะนอนหลับ เมื่ออากาศไหลผ่านบริเวณที่ตีบแคบลง จึงเกิดเป็นเสียงกรน
อย่างไรก็ตาม การนอนกรนไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ แต่หากมีอาการกรนเสียงดังร่วมกับการหยุดหายใจเป็นช่วง ๆ สะดุ้งตื่นเหมือนขาดอากาศ หรือมีอาการง่วงมากผิดปกติระหว่างวัน อาจเป็นสัญญาณของ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น (Obstructive Sleep Apnea: OSA) ซึ่งควรได้รับการประเมินโดยแพทย์
นอนไม่หลับกับนอนกรน แตกต่างกันอย่างไร
นอนไม่หลับ (Insomnia) | นอนกรน (Snoring) |
ปัญหาเกี่ยวกับการเริ่มหลับ การรักษาการนอนให้ต่อเนื่อง หรือการตื่นเช้าเกินไป โดยมักสัมพันธ์กับปัจจัยด้านพฤติกรรม จิตใจ และสุขภาพ | เสียงที่เกิดจากการสั่นของเนื้อเยื่อในทางเดินหายใจขณะหลับ ซึ่งในบางรายอาจสัมพันธ์กับภาวะหยุดหายใจขณะหลับ |
ทั้งนี้ บางคนอาจมีทั้งอาการนอนไม่หลับและภาวะหยุดหายใจขณะหลับร่วมกันได้ จึงไม่ควรประเมินจากอาการใดอาการหนึ่งเพียงอย่างเดียว
มีปัญหาการนอน ควรตรวจ Sleep Test หรือ Sleep Profile Test
- Sleep Test ตรวจความผิดปกติขณะนอนหลับ
Sleep Test หรือการตรวจการนอนหลับ เป็นการตรวจเพื่อประเมินความผิดปกติบางประเภทที่เกิดขึ้นระหว่างนอน โดยเฉพาะภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
การตรวจอาจมีการวัดการหายใจ ระดับออกซิเจนในเลือด อัตราการเต้นของหัวใจ และสัญญาณทางสรีรวิทยาอื่น ๆ ขึ้นอยู่กับประเภทของเครื่องมือและรูปแบบการตรวจ
- Sleep Profile Test ประเมินฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการนอน
Sleep Profile Test ในรูปแบบการตรวจฮอร์โมนผ่านตัวอย่างน้ำลาย อาจใช้ประเมินรูปแบบการหลั่งของฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับจังหวะชีวภาพ เช่น
- Melatonin: ฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการส่งสัญญาณเวลานอน
- Cortisol: ฮอร์โมนที่มีจังหวะการหลั่งตามช่วงเวลาของวัน และเกี่ยวข้องกับระบบตอบสนองต่อความเครียด
การตรวจลักษณะนี้อาจมีประโยชน์ในบางกรณีที่ต้องการประเมินจังหวะชีวภาพหรือระบบฮอร์โมนตามข้อบ่งชี้
สำหรับผู้ที่มีอาการนอนไม่หลับ แพทย์มักเริ่มจากการซักประวัติ ประเมินพฤติกรรมการนอน และการจดบันทึกการนอน (Sleep Diary) ก่อนพิจารณาว่าจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมหรือไม่
