เลขที่อนุมัติ ฆสพ.สบส. 7542/2565

เลือดข้น” โดยไม่รู้ตัว เสี่ยง Stroke มากขึ้นได้ยังไง

เลือดข้น” โดยไม่รู้ตัว เสี่ยง Stroke มากขึ้นได้ยังไง

ในทางการแพทย์ ภาวะที่เรียกว่า Hyperviscosity หรือ “ความหนืดของเลือดสูง” คือ ภาวะที่เลือดนั้นมีความหนืดมากกว่าปกติ ส่งผลให้การไหลเวียนของเลือด โดยเฉพาะในหลอดเลือดขนาดเล็กทำได้ไม่ดีเท่าที่ควร 

แม้คำว่า “เลือดข้น” จะฟังดูไม่รุนแรง แต่ในความเป็นจริงถือเป็นภาวะที่ควรให้ความสำคัญ เพราะสามารถรบกวนการไหลเวียนของเลือดไปยังอวัยวะสำคัญ เช่น สมองและหัวใจ หากปล่อยไว้โดยไม่ดูแล อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น การเกิดลิ่มเลือด หรือเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด โรคหลอดเลือดสมอง (stroke) ได้ในระยะยาว 

เลือดข้นทำให้เกิด Stroke ได้ยังไง

1. เลือดข้นทำให้การไหลเวียนช้าลง 
เมื่อเลือดมีความหนืดเพิ่มขึ้น การไหลเวียน โดยเฉพาะในหลอดเลือดขนาดเล็กจะช้าลง ส่งผลให้สมองได้รับออกซิเจนและสารอาหารลดลง แม้อาจยังไม่ถึงขั้นอุดตันในทันที แต่หากเกิดขึ้นต่อเนื่อง จะทำให้เซลล์สมองอ่อนแอและไวต่อการขาดเลือดมากขึ้น เมื่อมีปัจจัยกระตุ้นเพียงเล็กน้อย เช่น ความดันลดลง หรือมีลิ่มเลือดขนาดเล็ก ก็อาจเพิ่มโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดสมอง (stroke) ได้ง่ายขึ้น 

2. เลือดข้นเพิ่มโอกาสการเกิดลิ่มเลือด 
ภาวะเลือดข้นทำให้เกล็ดเลือดจับตัวกันได้ง่ายขึ้น ส่งผลให้เกิดลิ่มเลือดได้บ่อยขึ้น ลิ่มเลือดเหล่านี้สามารถก่อตัวในหลอดเลือดส่วนต่าง ๆ และหลุดไปอุดตันหลอดเลือดสมองได้ เมื่อเกิดการอุดตัน เลือดจะไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้ทันที และนำไปสู่การเกิดโรคหลอดเลือดสมอง (stroke) ชนิดหลอดเลือดอุดตัน 

3. เลือดข้นเร่งการเสื่อมของหลอดเลือด 
เลือดที่หนืดขึ้นจะเพิ่มแรงเสียดทานต่อผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดเสื่อมและตีบเร็วขึ้น รวมถึงหลอดเลือดสมองด้วย เมื่อหลอดเลือดแคบลง การไหลเวียนยิ่งลดลง และเพิ่มโอกาสที่ลิ่มเลือดจะอุดตันได้ง่ายขึ้น จึงเป็นอีกปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง (stroke) ในระยะยาว 

พฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้เลือดข้นโดยไม่รู้ตัว

  1. ดื่มน้ำน้อย 
    เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เมื่อร่างกายขาดน้ำ ปริมาณน้ำในเลือดจะลดลง ทำให้เลือดเข้มข้นและหนืดขึ้น ส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดโดยตรง 
  2. สูบบุหรี่ 
    ก๊าซจากควันบุหรี่ลดการนำออกซิเจนในเลือด ร่างกายจึงผลิตเม็ดเลือดแดงเพิ่มขึ้น ทำให้เลือดมีความเข้มข้นและหนืดมากขึ้น 

  3. กินหวานจัดและอาหารแปรรูป 
    อาหารน้ำตาลสูงและไขมันทรานส์กระตุ้นการอักเสบ ทำให้ร่างกายสร้างโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับการแข็งตัวของเลือดเพิ่มขึ้น ส่งผลให้เลือดหนืดขึ้น 

  4. นั่งนาน ไม่ขยับร่างกาย 
    การนั่งนานทำให้เลือดไหลเวียนช้าลง โดยเฉพาะบริเวณขา เพิ่มโอกาสการเกิดลิ่มเลือด 

  5. ความเครียดสะสม 
    ความเครียดเรื้อรังอาจทำให้เลือดมีความเข้มข้นสูงขึ้น และส่งผลต่อระบบไหลเวียนโดยรวม 

อ้างอิง  

PubMed. Clinical significance of blood viscosity in patients with acute ischemic stroke. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40595894/