เลขที่อนุมัติ ฆสพ.สบส. 7542/2565

อาการแบบนี้ใช่ไหม สัญญาณเตือนว่าร่างกายได้รับ PM2.5 มากเกินไป

อาการแบบนี้ใช่ไหม สัญญาณเตือนว่าร่างกายได้รับ PM2.5 มากเกินไป

PM 2.5 ฝุ่นเล็กที่ซึมเข้าร่างกายได้ลึกกว่าที่คิด

PM 2.5 คือฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน ที่เล็ดลอดเข้าไปได้ลึกถึงถุงลมปอด และยังสามารถซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้ ภัยของฝุ่นชนิดนี้ไม่ได้เกิดจากขนาดเล็กเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากความสามารถในการก่อให้เกิด การอักเสบเรื้อรัง (Chronic Inflammation) ทั่วทั้งร่างกาย แม้เราอาจไม่เห็นฝุ่น แต่ร่างกายจะ “ส่งสัญญาณเตือน” เมื่อได้รับฝุ่นมากเกินไป

1) ไอเรื้อรัง แสบคอ หรือมีเสมหะมากขึ้น

อาการแรกที่พบได้บ่อยที่สุด

  • ไอคันคอโดยไม่ทราบสาเหตุ
  • แสบคอหลังออกนอกบ้าน
  • เสียงแหบ หรือมีเสมหะเหนียวขึ้น เพราะ PM2.5 ทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจระคายเคืองและอักเสบ

2) คัดจมูก น้ำมูกใส หรือหายใจไม่สะดวก

หลายคนเข้าใจว่าเป็น “ภูมิแพ้กำเริบ” แต่จริง ๆ แล้วอาจมาจากฝุ่นพิษฝุ่น PM2.5

  • เยื่อบุโพรงจมูกบวม
  • ทางเดินหายใจตีบ
  • หายใจลำบาก โดยเฉพาะกลางคืน

อาการนี้พบมากในเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่เป็นภูมิแพ้เดิมอยู่แล้ว

3) ปวดหัว มึนงง หรือเหนื่อยง่ายผิดปกติ

เมื่อฝุ่นเข้าสู่กระแสเลือด จะกระตุ้นการอักเสบระดับเซลล์ ทำให้สมองและระบบประสาททำงานผิดสมดุล

  • ปวดหัวบ่อย
  • สมองล้า
  • เหนื่อยง่าย
  • ไม่มีแรง

4) ผิวแห้ง ระคายเคือง หรือสิวเห่อขึ้นง่าย

ผิวหนังเป็นอวัยวะด่านแรกที่สัมผัสฝุ่นPM2.5 ทำให้

  • กระตุ้นอนุมูลอิสระ
  • ทำให้เกราะป้องกันผิวบางลง
  • เกิดผื่น แดง แพ้ง่าย และสิวอักเสบ

คนทำงานกลางแจ้งมักมีอาการชัดเป็นพิเศษ

5) นอนหลับยาก หลับไม่ลึก หรือสะดุ้งตื่นกลางดึก

ฝุ่น PM2.5 ส่งผลต่อคุณภาพการนอนได้แบบไม่รู้ตัว

  • ทำให้จมูกอุดตัน หายใจไม่สะดวก
  • รบกวนระดับฮอร์โมนการนอน เช่น Melatonin
  • กระตุ้นระบบประสาทให้อยู่ในโหมด “ตื่นตัว” มากเกินไป

ผลคือ หลับไม่ลึก ตื่นมาไม่สดชื่น

6) อาการเจ็บหน้าอก หัวใจเต้นเร็ว หรือแน่นหน้าอก

ฝุ่น PM2.5 สามารถกระจายผ่านเลือดไปยังหลอดเลือดและหัวใจ ทำให้เกิดการอักเสบ

  • ใจสั่น
  • แน่นหน้าอก
  • หัวใจเต้นผิดจังหวะ

โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคหัวใจ เบาหวาน หรือความดันสูงอยู่แล้ว

7) ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ติดหวัดง่ายกว่าปกติ

เมื่อร่างกายเกิดการอักเสบจาก PM2.5 ต่อเนื่อง ระบบภูมิคุ้มกันจะทำงานหนักและอ่อนล้าลง

  • ติดเชื้อง่าย
  • เจ็บคอบ่อย
  • เป็นหวัดซ้ำ ๆ

อาการเหล่านี้บ่งบอกว่าร่างกายกำลังรับมลพิษมากเกินไป

แล้วควรทำอย่างไรเมื่อมีอาการเหล่านี้

  • ตรวจเช็กค่าฝุ่นก่อนออกจากบ้าน
  • สวมหน้ากาก N95 หรือ KN95
  • ใช้เครื่องฟอกอากาศที่มี HEPA Filter
  • ปิดประตู–หน้าต่างในวันที่ค่าฝุ่นสูง
  • ดื่มน้ำมากขึ้นเพื่อช่วยกำจัดของเสีย
  • เลือกอาหารต้านการอักเสบ เช่น ผักใบเขียว ผลไม้สีเข้ม
  • หากมีอาการแน่นหน้าอก หอบ หรือไอเรื้อรัง ควรปรึกษาแพทย์