PM 2.5 ฝุ่นเล็กที่ซึมเข้าร่างกายได้ลึกกว่าที่คิด
PM 2.5 คือฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน ที่เล็ดลอดเข้าไปได้ลึกถึงถุงลมปอด และยังสามารถซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้ ภัยของฝุ่นชนิดนี้ไม่ได้เกิดจากขนาดเล็กเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากความสามารถในการก่อให้เกิด การอักเสบเรื้อรัง (Chronic Inflammation) ทั่วทั้งร่างกาย แม้เราอาจไม่เห็นฝุ่น แต่ร่างกายจะ “ส่งสัญญาณเตือน” เมื่อได้รับฝุ่นมากเกินไป
1) ไอเรื้อรัง แสบคอ หรือมีเสมหะมากขึ้น
อาการแรกที่พบได้บ่อยที่สุด
- ไอคันคอโดยไม่ทราบสาเหตุ
- แสบคอหลังออกนอกบ้าน
- เสียงแหบ หรือมีเสมหะเหนียวขึ้น เพราะ PM2.5 ทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจระคายเคืองและอักเสบ
2) คัดจมูก น้ำมูกใส หรือหายใจไม่สะดวก
หลายคนเข้าใจว่าเป็น “ภูมิแพ้กำเริบ” แต่จริง ๆ แล้วอาจมาจากฝุ่นพิษฝุ่น PM2.5
- เยื่อบุโพรงจมูกบวม
- ทางเดินหายใจตีบ
- หายใจลำบาก โดยเฉพาะกลางคืน
อาการนี้พบมากในเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่เป็นภูมิแพ้เดิมอยู่แล้ว
3) ปวดหัว มึนงง หรือเหนื่อยง่ายผิดปกติ
เมื่อฝุ่นเข้าสู่กระแสเลือด จะกระตุ้นการอักเสบระดับเซลล์ ทำให้สมองและระบบประสาททำงานผิดสมดุล
- ปวดหัวบ่อย
- สมองล้า
- เหนื่อยง่าย
- ไม่มีแรง
4) ผิวแห้ง ระคายเคือง หรือสิวเห่อขึ้นง่าย
ผิวหนังเป็นอวัยวะด่านแรกที่สัมผัสฝุ่นPM2.5 ทำให้
- กระตุ้นอนุมูลอิสระ
- ทำให้เกราะป้องกันผิวบางลง
- เกิดผื่น แดง แพ้ง่าย และสิวอักเสบ
คนทำงานกลางแจ้งมักมีอาการชัดเป็นพิเศษ
5) นอนหลับยาก หลับไม่ลึก หรือสะดุ้งตื่นกลางดึก
ฝุ่น PM2.5 ส่งผลต่อคุณภาพการนอนได้แบบไม่รู้ตัว
- ทำให้จมูกอุดตัน หายใจไม่สะดวก
- รบกวนระดับฮอร์โมนการนอน เช่น Melatonin
- กระตุ้นระบบประสาทให้อยู่ในโหมด “ตื่นตัว” มากเกินไป
ผลคือ หลับไม่ลึก ตื่นมาไม่สดชื่น
6) อาการเจ็บหน้าอก หัวใจเต้นเร็ว หรือแน่นหน้าอก
ฝุ่น PM2.5 สามารถกระจายผ่านเลือดไปยังหลอดเลือดและหัวใจ ทำให้เกิดการอักเสบ
- ใจสั่น
- แน่นหน้าอก
- หัวใจเต้นผิดจังหวะ
โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคหัวใจ เบาหวาน หรือความดันสูงอยู่แล้ว
7) ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ติดหวัดง่ายกว่าปกติ
เมื่อร่างกายเกิดการอักเสบจาก PM2.5 ต่อเนื่อง ระบบภูมิคุ้มกันจะทำงานหนักและอ่อนล้าลง
- ติดเชื้อง่าย
- เจ็บคอบ่อย
- เป็นหวัดซ้ำ ๆ
อาการเหล่านี้บ่งบอกว่าร่างกายกำลังรับมลพิษมากเกินไป
แล้วควรทำอย่างไรเมื่อมีอาการเหล่านี้
- ตรวจเช็กค่าฝุ่นก่อนออกจากบ้าน
- สวมหน้ากาก N95 หรือ KN95
- ใช้เครื่องฟอกอากาศที่มี HEPA Filter
- ปิดประตู–หน้าต่างในวันที่ค่าฝุ่นสูง
- ดื่มน้ำมากขึ้นเพื่อช่วยกำจัดของเสีย
- เลือกอาหารต้านการอักเสบ เช่น ผักใบเขียว ผลไม้สีเข้ม
- หากมีอาการแน่นหน้าอก หอบ หรือไอเรื้อรัง ควรปรึกษาแพทย์